Paletler çoğu depoda günün her saatinde hareket eden, üst üste konan, yeniden yerleştirilen ve çoğu zaman en az dikkat edilen ekipmanlardır. Oysa palet istifleme şekli; ürün hasarından depo içi verimliliğe, çalışan güvenliğinden alan kullanımına kadar pek çok sonucu doğrudan etkiler. Dengesiz kurulmuş bir istif hem yükü hem de çevresindeki insanları riske atabilir.

Bu rehberde palet depolama sürecini baştan sona ele alıyoruz: zemin hazırlığından yük dağılımına, boş paletlerin saklanmasından depo düzenine kadar uygulanabilir dokuz ipucu. Amacımız kesin sayılar vermek değil; çünkü palet yüksekliği, taşıma kapasitesi ve istif sayısı gibi değerler her tesiste ve her ürün için farklıdır. Bu nedenle sınırlar, tesisinizin ve ürününüzün koşullarına göre belirlenmelidir.

Aşağıdaki başlıklar, ister yeni bir depo kuruyor olun ister mevcut düzeninizi iyileştirmek isteyin, sağduyulu bir çerçeve sunar. Ahşap paletlerle çalışan bir işletmeyseniz, malzemenin doğası gereği nem, çivi ve yüzey durumu gibi ek ayrıntılara da değineceğiz. Rehberi okurken kendi deponuzu zihninizde gezmeniz ve eksik gördüğünüz noktaları not etmeniz en verimli yoldur.

Güvenli bir istifin ilk koşulu düz, sağlam ve temiz bir zemindir. Eğimli, çukurlu veya kırık bir zeminde en iyi kurulmuş istif bile zamanla yan yatabilir. İstif alanına geçmeden önce zemini gözden geçirin; yağ, su veya toz birikimi varsa temizleyin.

Alan planlarken şu noktalara bakın:

• Yürüyüş ve forklift yolları istif alanından net biçimde ayrılmalı.
• Kapı, yangın ekipmanı ve elektrik panolarının önü kapatılmamalı.
• İstif ile duvar veya raf arasında müdahale için pay bırakılmalı.
• Alanın aydınlatması, işaretlerin ve etiketlerin okunmasına yetmeli.

Zemin taşıma gücü ve alan ölçüleri tesisten tesise değiştiği için bu değerleri kendi yerleşiminize göre değerlendirmek gerekir.

İstif kalitesi, altındaki palet kadar iyidir. Kırık tahtası, sallanan çivisi veya çatlak takozu olan bir palet, üzerindeki yükü dengesiz hale getirir. Palet kullanmadan önce kısa bir göz kontrolü alışkanlık haline getirilmelidir.

Kontrol sırasında bakılacak başlıca noktalar:

• Üst ve alt tahtalarda kırık ya da kopmuş parça olup olmadığı.
• Çivilerin dışarı taşıp taşmadığı ve gevşeklik.
• Takozlarda veya bloklarda çatlak ya da çürüme.
• Paletin ürün ağırlığına ve boyutuna uygunluğu.

Yük için uygun olmayan ya da hasarlı paletler istife alınmamalı, ayrı bir alana ayrılmalıdır. Ürününüze hangi palet tipinin uygun olduğunu belirlerken yükün ağırlığı, taşıma yöntemi ve depolama süresi birlikte düşünülmelidir.

Palet üzerindeki ürünlerin ağırlık merkezi mümkün olduğunca ortada ve aşağıda olmalıdır. Ağır kolileri alta, hafif olanları üste koymak temel kuraldır. Yük paletin kenarlarından taşıyorsa, hem taşıma sırasında hem istifte devrilme riski artar.

Hizalama için şu ilkeler işe yarar:

1. Kolileri palet yüzeyine boşluk bırakmadan ve düzgün sıralarla dizin.
2. Mümkünse sıraları çapraz kilitleyerek yerleştirin; böylece yük tek parça gibi davranır.
3. Yükü streç film, çember veya köşe koruyucuyla sabitleyin.
4. İstifteki paletleri alt paletin hizasına oturtun; kaymış palet bırakmayın.

Sabitleme yöntemi ürünün cinsine ve taşıma koşullarına göre seçilmelidir. Yük sabitlenmeden yapılan istif, küçük bir çarpmada dağılabilir.

İstif ne kadar yükselirse, devrilme ve alttaki yükün ezilmesi riski de o kadar artar. Bu nedenle internette gördüğünüz tek bir yükseklik değerini kendi deponuza uyarlamak doğru olmaz. Palet yüksekliği, ürünün dayanımına, paletin taşıma kapasitesine, kullanılan ekipmanın erişimine ve zemin koşullarına bağlıdır.

Karar verirken şunları göz önünde bulundurun:

• Alttaki ürün üst yükün ağırlığını ezilmeden taşıyabiliyor mu?
• Forklift veya transpalet bu yüksekliğe güvenle erişebiliyor mu?
• Çalışanlar yükü rahatça görebiliyor ve etiketleri okuyabiliyor mu?
• Depodaki tavan, aydınlatma ve sprinkler gibi unsurlarla yeterli mesafe var mı?

Sınırlar tesisinizin ve ürününüzün koşullarına göre belirlenmeli, gerekirse iş güvenliği uzmanınızla birlikte yazılı hale getirilmelidir.

Ahşap paletler nemi çeker; sürekli ıslak kalan paletlerde küf, çürüme ve dayanım kaybı görülebilir. Bu nedenle palet depolama alanı mümkünse kapalı, kuru ve iyi havalandırılan bir yer olmalıdır. Dışarıda depolama zorunluysa paletlerin doğrudan toprağa değmemesi ve üstlerinin örtülmesi iyi bir başlangıçtır.

Nem kontrolü için pratik adımlar:

• Paletleri zemine değil, takoz veya bir altlık üzerine koyun.
• Yağmur, kar ve sızıntı alan noktalardan uzak tutun.
• Üstü örtüyorsanız hava dolaşımını tamamen kesmeyin; kapalı kalan nem de zarar verir.
• Islanan paletleri kullanmadan önce kurumaya bırakın ve durumunu kontrol edin.

Gıda veya hassas ürün taşıyorsanız paletin temizliği ve kokusu da ayrıca değerlendirilmelidir.

Boş paletler çoğu zaman gelişigüzel yığılır; oysa bu yığınlar da devrilebilir ve çivi kaynaklı yaralanmalara yol açabilir. Boş paletleri aynı boyutta ve aynı yönde üst üste dizmek, hem alan kazandırır hem de dengeyi korur.

Dikkat edilecek ilkeler:

1. Aynı ölçü ve tipteki paletleri birlikte istifleyin.
2. Yığını çok yükseltmeyin; özellikle elle erişilen yığınlarda sınırı tesisinize göre belirleyin.
3. Yığının önünü ve yanlarını serbest bırakın, geçiş yollarını kapatmayın.
4. Hasarlı paletleri ayrı bir alana alın ve onarım ya da bertaraf için işaretleyin.
5. Çivi veya kıymık çıkıntılarına karşı eldiven kullanılmasını teşvik edin.

Düzenli bir boş palet alanı, kayıpları da azaltır; çünkü sayımı ve kontrolü kolaylaşır.

İyi bir istif yalnızca fiziksel kurallara değil, depo düzenine de bağlıdır. Ürünlerin yerleri belli, etiketleri okunur ve giriş-çıkış akışı net olmalıdır. Böylece çalışanlar aradıkları paleti bulmak için başka istifleri bozmak zorunda kalmaz.

Düzen için şu uygulamalar faydalıdır:

• Alanları yer işaretleriyle ve zemin çizgileriyle ayırmak.
• Ürün cinsine göre bölgeler oluşturmak; sık çıkan ürünleri kolay erişilen yerlere koymak.
• Etiketleri aynı yöne bakacak şekilde, görünür tarafa yapıştırmak.
• Yeni çalışanlara istif kurallarını göstermek ve düzenli aralıklarla hatırlatmak.

İş güvenliği kuralları işletmeden işletmeye değiştiği için, çalışanların hangi ekipmanı kimin kullanabileceği gibi konular yetkili kişilerle netleştirilmelidir.